Hiện nay, học thêm đóng vai trò không thể thiếu đối với học sinh, giúp củng cố, nâng cao năng lực học tập đồng thời đáp ứng mục tiêu, kỳ vọng của bản thân và gia đình. Tuy nhiên, không phải hình thức học thêm nào cùng phù hợp và mang lại hiệu quả tối ưu nhất. Do đó, học sinh cần có hiểu biết đúng đắn về các hình thức học thêm và đề cao tinh thần tự học để thành công chinh phục mục tiêu. Cùng phân tích những hình thức học thêm phổ biến hiện nay và vai trò thiết yếu của việc tự học qua bài biết sau nhé!
1. Các Hình Thức Học Thêm Phổ Biến
1.1 Học Thêm với Thầy Cô Giáo tại Trường hoặc Trung Tâm Dạy Thêm
Học thêm với thầy cô giáo tại trường hoặc trung tâm là hình thức phổ biến nhất tại Việt Nam. Học sinh được bổ sung kiến thức thông qua các lớp học ngoài giờ chính khóa, lớp học có thể được tổ chức ngay tại trường học hoặc tại các trung tâm dạy thêm.
Hình thức này có một số ưu điểm như:
- Củng cố, nâng cao kiến thức: Giúp học sinh củng cố kiến thức đã học ở trường, bổ sung những phần còn yếu kém và nâng cao những phần đã nắm vững.
- Tăng cường kỹ năng làm bài: Được cung cấp thêm bài tập, phương pháp làm bài ngoài chương trình trên lớp, giúp rèn luyện kỹ năng làm bài và thi cử, chinh phục được những mục tiêu cao hơn.
Tuy nhiên, hình thức học này đang tồn tại một số nhược điểm:
- Thiếu tính cá nhân hoá: Tương tự như trên trường, lớp, các lớp học thêm đại trà đa phần không thể đáp ứng nhu cầu cá nhân của mỗi học sinh.
- Hiệu quả không đồng đều: Do sự khác biệt về năng lực, khả năng tiếp thu, động lực học tập của từng học sinh
- Nặng về truyền thụ kiến thức: Học sinh tiếp nhận kiến thức một cách thụ động từ giáo viên, có thể thiếu sự tự giác và khả năng tự học, chưa phát huy được sự sáng tạo, tự duy độc lập.
1.2 Thuê Gia Sư
Thuê gia sự là hình thức học thêm được nhiều gia đình lựa chọn nhờ tính cá nhân hoá cao, giáo viên có thể tập trung truyền thụ kiến thức cho một học sinh cụ thể. Gia sư có thể điều chỉnh bài giảng dựa trên nhu cầu, khả năng tiếp thu của học sinh hoặc tập trung vào những phần học sinh còn yếu. Tuy nhiên hình thức này vẫn tồn tại một số hạn chế:
- Chi phí cao: Chi phí thuê gia sư cao, đặc biệt lại với những gia sư có trình độ cao, kinh nghiệm dày dặn, do đó không phải gia đình nào cũng có khả năng chi trả cho hình thức học này.
- Chất lượng gia sư không đồng đều: Việc tìm được gia sư có trình độ chuyên môn tốt, có trách nhiệm và phong cách giảng dạy phù hợp với tính cách, năng lực của con không phải là dễ dàng, đôi khi có thể là may rủi.
- Kỹ năng sư phạm hạn chế: Gia sư hiện nay đa phần là sinh viên, có thể thiếu kinh nghiệm giảng dạy.
1.3 Bố Mẹ Tự Kèm Con
Một số gia đình lựa chọn cách tự kèm con học tại nhà, bố mẹ trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn và hỗ trợ con trong học tập. Hình thức này không chỉ giúp gắn kết tình cảm gia đình, đồng hành sát sao quá trình, năng lực học tập của con mà còn tiết kiệm được các khoản chi phí không nhỏ cho việc học thêm.
Sở hữu nhiều lợi thế, nhưng hình thức này khó duy trì khi con học lên những cấp học cao hơn do:
- Hạn chế về kiến thức chuyên môn: Bố mẹ không đủ kiến thức chuyên môn sâu rộng ở một số môn học, đa phần chỉ kèm được con ở bậc tiểu học do kiến thức còn tương đối đơn giản.
- Khả năng giảng dạy của bố mẹ: Thiếu hụt về kinh nghiệm giảng dạy, phương pháp sư phạm có thể làm giảm hiệu quả học tập.
- Thời gian hạn chế: Bố mẹ đôi khi bận rộn, khó có thể sắp xếp thời gian theo sát, quản lý việc học của con.
2. Tự Học – Hình Thức Học Thêm Tốt Nhất
Trong bối cảnh hiện nay, tự học là hình thức học thêm hiệu quả và bền vững nhất đối với học sinh, giúp học sinh chủ động nghiên cứu và nắm bắt kiến thức ở bất cứ môn học nào thay vì phù thuộc vào người hướng dẫn, đồng thời rèn luyện cho học sinh những kỹ năng cần thiết cho tương lai.
Ưu điểm của hình thức tự học:
- Phát triển năng lực tự chủ: Quá trình tự học giúp học sinh tự chủ với việc học của mình, hình thành tính tự giác, kỷ luật để quản lý thời gian cũng như tiến trình học tập.
- Nâng cao khả năng tư duy, sáng tạo: Tự học khuyến khích học sinh tự tìm kiếm, đánh giá và sử dụng thông tin một cách hiệu quả, từ đó phát kiểm khả năng tư duy, phân tích vấn đề, tạo tiền đề để học sinh tự khám phá, tìm hiểu những lĩnh vực mới và phát triển khả năng sáng tạo.
- Phù hợp với nhu cầu cá nhân: Học sinh có thể học theo tốc độ của riêng mình, tập trung vào những thứ còn yếu, còn thiếu.
- Xây dựng thói quen học tập suốt đời: Tự học giúp học sinh phát triển niềm đam mê và hứng thú với việc học, tạo động lực học tập lâu dài. Năng lực tự học không chỉ hữu ích trong giai đoạn học sinh mà trong suốt cuộc đời.
Cách Thúc Đẩy Tinh Thần Tự Học
Để khuyến khích và thúc đẩy tinh thần tự học, các bậc phụ huynh có thể:
- Tạo môi trường học tập thuận lợi: Đảm bảo học sinh có một không gian học tập yên tĩnh, thoải mái và không bị xao lãng, đầy đủ tài liệu, thiết bị hỗ trợ học tập để học sinh dễ dàng tìm kiếm, tiếp cận thông tin.
- Khuyến khích và động viên: Khen thưởng, khích lệ cho những nỗ lực, tiến bộ nhỏ của con giúp duy trì tinh thần học tập.
- Hướng dẫn kỹ năng tự học: Dạy con cách lập kế hoạch, ghi chép, làm bài, tìm kiếm tài liệu và sắp xếp, phân tích thông tin một cách khoa học, đồng thời thường xuyên đánh giá kết quả học tập để nhận biết điểm mạnh, điểm yếu của mình.
- Giám sát và hỗ trợ: Theo sát quá trình tự học của con và sẵn sàng đưa ra giải pháp, sự hỗ trợ cần thiết nhưng không làm thay con.
Học thêm là nhu cầu học tập thiết yếu đối với học sinh, nhưng điều quan trọng là chọn được hình thức học phù hợp để đảm bảo hiệu quả học tập cao nhất. Trong các phương pháp hiện có, tự học là cách tốt nhất giúp học sinh phát triển toàn diện cả về kỹ năng lẫn kiến thức. Khi phụ huynh tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích con tự học, không chỉ giúp con đạt kết quả học tập tốt mà còn trang bị cho con những kỹ năng cần thiết để thành công trong tương lai.
